Coen van Noordwijk | gedelegeerd opdrachtgever & Dirk de Jong | projectleider
‘Vroeger lagen er op scholen draaiboeken klaar voor als een leerling of collega overleed en werd er met de brandweer een ontruiming geoefend. Maar de wereld is veranderd, en scholen moeten daarop reageren met protocollen voor andere crises en incidenten.’ Coen van Noordwijk, naast Annemiek Kroonen gedelegeerd opdrachtgever namens de raad van bestuur, en Dirk de Jong, projectleider, vertellen hoe CVO sociale veiligheid op een hoger plan brengt. Sociale veiligheid is een van de thema’s uit het Koersplan ‘Onderwijs voor het leven’.
‘Veiligheid raakt iedereen’, zegt Coen van Noordwijk, algemeen directeur van de Accent scholengroep. Zijn collega Dirk de Jong, beleidsadviseur van CVO, vult aan: ‘Leerlingen hebben een veilige omgeving nodig om tot leren te komen, wordt vaak gezegd. Dus elke leerling, maar ook elke medewerker en elke bezoeker heeft er belang bij dat de sociale veiligheid gewaarborgd is binnen de school.’
Gevarieerd beeld
Om een indruk te krijgen van de veiligheidssituatie op de CVO-scholen hebben Coen en Dirk een ronde gemaakt langs alle aangesloten zeven scholengroepen. Ze lieten zich bijpraten door de algemeen directeuren, vaak samen met een van de vestigingsdirecteuren, over wat er goed gaat en waaraan nog behoefte bestaat. Het leverde een gevarieerd beeld op. De rode draad? Er is al veel gedaan, maar er is ook nog veel nodig.
Dirk: ‘Sommige scholen denken na over het omgaan met een incident of crisis. Andere scholen zetten meer in op een positief pedagogisch schoolklimaat. Als het gaat om de harde kant van veiligheid, passen ze soms het gebouw aan, zodat het veiliger wordt. En weer andere scholen intensiveren de samenwerking met jeugdzorgorganisatie JOZ, die jeugdwerkers op school levert die fungeren als voelsprieten onder de leerlingen.’
Coen: ‘In het ene gesprek wordt gezegd: “We hebben een open cultuur waarin alles kan”, terwijl in een ander gesprek boven tafel komt dat de integratie van culturen niet vanzelfsprekend is – niet iedereen heeft het gevoel “ik hoor erbij, waardoor ik kan zeggen en zijn wie ik ben, en dat wordt geaccepteerd of getolereerd”. Ook liggen er uitdagingen om issues op het gebied van seksuele intimidatie te leren bespreken – denk aan de MeToo-beweging.’
Dirk vult aan: ‘Een andere rode draad in de gesprekken: waar het vroeger praten was, is het nu: klappen, en waar het vroeger klappen waren, wordt er nu soms gedreigd met steek- of andere wapens. Dat is niet op elke school zo, maar op sommige scholen wel.’
Prioriteiten
Na het ‘rondje langs de velden’ van Coen en Dirk hebben ze samen met de algemeen directeuren vijf prioriteiten vastgesteld. Dat zijn: Crisisteam, -communicatie en oefening, Kennisdeling (Protocollen verzamelen, creëren en digitaal vindbaar maken), Inventarisatie behoeften sociale veiligheid binnen scholen, Nader onderzoek sociale veiligheid medewerkers en Bijeenkomsten rondom het thema sociale veiligheid.
In september 2025 zijn voor de eerste twee prioriteiten projectgroepen aan de slag gegaan. Als ze eind 2026 klaar zijn worden de volgende prioriteiten bij de kop gepakt.
Voor de bemensing van de projectgroepen hebben zich na een oproep tien geïnteresseerden gemeld uit verschillende scholengroepen, vaak met relevante expertise. Dat vinden Coen en Dirk belangrijk, want, zegt Coen: ‘dit beleid moet niet achter een bureau bedacht worden door iemand die meent er verstand van te hebben. We moeten het met elkaar ontwikkelen. Mooi om te zien dat dat zo ook echt gebeurt.’
Kennis delen
Verschillende CVO’ers zijn inmiddels bereikt met informatie over sociale veiligheid. De twee projectgroepen hebben zich al gepresenteerd op een studiedag voor vestigingsdirecteuren in het Prinses Theater in Delfshaven en ook tijdens het Kennisfestival in september. Ook hielden Dirk en andere leden van het projectteam Kennisdeling tot en met dit voorjaar presentaties op alle 37 CVO-vestigingen over de trends en de wettelijke eisen en wijzigingen. Tegelijk haalden ze op welke expertise de vestigingen al hebben. Verder spraken ze met de directies over positieve ontwikkelingen in de afgelopen jaren en vroegen ze tegen welke dilemma’s ze aanlopen. Ook zijn er recente herstelopdrachten van de Onderwijsinspectie besproken, zoals: zorg ervoor dat de antipestcoördinator bij alle leerlingen bekend is en dat medewerkers de Meldcode voor huiselijk geweld en kindermishandeling kennen.
MijnCVO of Kennisbank
Een overzicht van de best practices van de CVO-vestigingen wordt gedeeld via MijnCVO of een ander soort kennisbank. Waarschijnlijk komt het na de zomervakantie 2026 beschikbaar. Dan kan er een uitwisseling op gang komen tussen de vestigingen. Het is ook de bedoeling modellen voor veiligheidsplannen te uploaden, zodat vestigingen niet opnieuw het wiel hoeven uit te vinden.
Vooruitlopen op de nieuwe wet
Sociale veiligheid is allesbehalve nieuw bij CVO-scholen. Al zo’n vijftien jaar spant een aantal CVO-vestigingen zich in om het certificaat Veilige School (opnieuw) te behalen, dat is gepromoot door de gemeente Rotterdam. En in 2023 committeerde CVO zich aan het Convenant Veiligheid in en om het onderwijs dat tot 2027 loopt. ‘Al deze acties en netwerken zorgen voor verbinding en werken versterkend,’ zegt Dirk, die regelmatig met Rotterdamse collega’s overlegt over het Convenant.
In 2026 gaat de nieuwe wet Vrij en veilig onderwijs gelden. Daarin wil de overheid dat de scholen op een nog systematischer, cyclischer en grondiger manier naar hun veiligheidsbeleid kijken door meer te monitoren, te registreren en te leren van wat er gebeurt. Dirk: ‘Met onze veiligheidsprojecten leveren we daar alvast een bijdrage aan.’
De wet en de Onderwijsinspectie
Scholen zijn verplicht leerlingen en medewerkers een leer- en werkomgeving te bieden die fysiek, psychisch en sociaal veilig is. Dat staat in de wet Veiligheid op school (2015). Scholen moeten hiervoor elk jaar een samenvatting van hun monitorgegevens aanleveren. De Onderwijsinspectie houdt hier actief toezicht op en geeft herstelopdrachten als daar aanleiding toe is.