Martijn Nolen | secretaris & Vincent Wolsheimer | lid programmateam
CVO investeert in leiderschap, dat is een rode draad uit het Koersplan 2024-2028. Want CVO wil goede scholen die een sociaal- veilige en prettige leer- en werkomgeving bieden, waar medewerkers zich kunnen ontwikkelen. Daarvoor zijn goede leidinggevenden onontbeerlijk. Het programmateam Leiderschap formuleerde voor CVO een visie op leiderschapsontwikkeling en biedt de organisatie een aantal tools om hieraan handen en voeten te geven. Teamleden Martijn Nolen en Vincent Wolsheimer doen uit de doeken wat het programma inhoudt.
Martijn Nolen, directeur Bestuur en Beleid van CVO, is secretaris van het programmateam Leiderschap. Hij vertelt: ‘Onze visie op leiderschapsontwikkeling gaat uit van het bieden van kansen. We willen activiteiten organiseren die de ontwikkeling van leiderschap binnen de vereniging bevorderen. Dat houdt in dat we een inspirerende leeromgeving moeten creëren om onze leidinggevenden van nu, maar ook die van morgen, te binden en te boeien.’
Vincent Wolsheimer, directeur van Melanchthon Wilgenplaslaan en lid van het programmateam, vult aan: ‘In de organisatie die CVO inmiddels is, mag leiderschap eigenlijk niet meer toevallig ontstaan. Het doel van ons programma is meer voorspelbaarheid in de leidinggevende posities zowel voor het onderwijs als de stafdiensten.’
Vier aspecten
Vóór alles is belangrijk dat de raad van bestuur goede schoolleiders benoemt, en hen vervolgens ondersteunt zodat ze hun werk goed kunnen doen. Naast bijvoorbeeld zorg voor financiën en HR wil het bestuur hen ook faciliteren voor hun persoonlijke ontwikkeling, zegt Martijn. ‘Kansen bieden en leidinggevenden bijstaan in hun ontwikkeling is dan ook het eerste aspect van de visie op leiderschapsontwikkeling. Het tweede aspect betreft het bevorderen van doorstroming naar en binnen leidinggevende functies, dus ook het opheffen van blokkades op dit gebied. Het derde aspect gaat over het naar een hoger niveau tillen van het leiderschap binnen CVO, onder andere door intervisie, mentoring en coaching aan te bieden. Het verankeren van het belang van goed leiderschap in structuren, de cultuur en de interne processen vormt het vierde aspect.’
Over het doorbreken van de stagnatie in de doorstroming zegt Martijn: ‘Als we een potentiële leidinggevende zien, moeten we die ook een podium geven. Want als er geen functie beschikbaar is op het gewenste niveau, kunnen we zo iemand ook ervaring laten opdoen als programma- of projectmanager, of in een andere belangrijke sleutelfunctie waarin geleerd kan worden, bijvoorbeeld bovenschools, in een regionaal of landelijk netwerk of als ambassadeur voor een specifiek programma.
CVO Leiderschapsprofiel
Het programmateam heeft een aantal tools ontwikkeld die de visie helpen realiseren. Zo is er een CVO Leiderschapsprofiel geschreven dat wordt betrokken bij de ontwikkelgesprekken. De basis hiervoor is de Beroepsstandaard Schoolleiders VO uit 2025, met vijf leiderschapspraktijken en vier persoonlijke kwaliteiten. Het uitgangspunt van deze standaard is gespreid leiderschap; daar sluit CVO op aan. CVO heeft de component ‘sociale kwaliteiten’ doorontwikkeld met behulp van de eigen waarden en -ambities. Als gewenste houding en gedrag van schoolleiders binnen CVO worden dan ook genoemd: richtinggevend, verbindend, sensitief, ontwikkelingsgericht, wendbaar en onderzoekend. Het leiderschapsprofiel zal ook helpen om het leiderschap op een hoger niveau te tillen, omdat duidelijk is welke eisen CVO stelt aan kennis, kwaliteiten, houding en gedrag van leidinggevenden.
Ruimte voor reflectie
Ook wordt van elke leidinggevende geëist dat hij of zij meedoet aan intervisie, mentoring en coaching. Iedere schoolleider gaat hieraan deelnemen vanaf de zomervakantie in 2026. Martijn: ‘We hebben intervisie professioneel aangeboden in het begin, rond de Kerst. Want intervisie is een bepaalde techniek die je moet leren. Beroepsgroepen als artsen en advocaten doen ook aan intervisie. Zo wil CVO ruimte bieden voor reflectie. Want als onze leidinggevenden beter moeten worden in het voeren van moeilijke, kwetsbare gesprekken of in de professionele dialoog, dan moeten ze daarover met collega’s kunnen sparren in een veilige omgeving.’
Aanbod CVO Academie
Het professionaliseringsaanbod van de CVO Academie, de huisacademie van CVO, gaat ook beter inspelen op de ontwikkelvraag van schoolleiders. Er zijn al management development trajecten voor potentieel leidinggevenden; jaarlijks doen daar circa twaalf personen aan mee. Deze MD-trajecten zullen gestructureerder worden aangeboden. Datzelfde geldt voor onboarding trajecten voor nieuwe leidinggevenden. Het is de bedoeling dat iedere nieuwe leidinggevende daaraan deelneemt, ook als het een ervaren iemand van buiten is. Daarnaast komen er korte cursussen in het nieuwe aanbod, bijvoorbeeld over een update van AFAS of een nieuw systeem voor ontwikkelgesprekken. ‘Als onze leidinggevenden daaraan meedoen, kunnen ze hun medewerkers daarin meenemen én weten ze zelf wat we met elkaar aan het doen zijn. Zo willen we hen ontzorgen in hun rol als leidinggevende.’
Heldere loopbaanpaden
Verder komen er heldere loopbaanpaden voor – potentiële – leidinggevenden. Martijn licht toe: ‘Zo’n pad ontstaat dankzij de combinatie van ontwikkelgesprekken, strategische personeelsplanning en de jaarlijkse “vlootschouw”. We gaan dan na: welke positie komt er vrij? Hebben we daar potentiële kandidaten voor binnen CVO? Het streven is om met iedere potentiële leidinggevende continu in gesprek te zijn over zijn of haar ontwikkeling. Dat was nog niet het geval.’
Vincent zegt: ‘Als je weet hoe de paden binnen de organisatie lopen, kun je je hier ook gerichter op ontwikkelen en zo vanuit de organisatie gericht doorontwikkelen.’
‘Een beetje plezier’
De investering in leiderschapsontwikkeling komt alle CVO-medewerkers ten goede, want de 150 leidinggevenden sturen het werk aan van zo’n 2.500 collega’s. Maar naast meer professionele leiding is er nog iets onmisbaar in het dagelijks werk, vindt Martijn: ‘Een beetje plezier. Want zonder plezier is het niet leuk om te werken.’
Programmateam Leiderschap
Het programmateam Leiderschap bestaat uit Martijn Nolen, directeur Bestuur en Beleid van CVO, Vincent Wolsheimer, directeur van Melanchthon Wilgenplaslaan, Eric Dekker, algemeen directeur van de Comenius scholengroep, Sanne Kamphuisen, manager van de CVO Academie, en Monique van Kerkvoorde, HR-manager bij de SSO van CVO. Sinds mei is kwartiermaker Mientje Fluijt in dienst om de uitvoering van het programma te coördineren.